Fazla Çalışma (Fazla Mesai) Ücreti: Sınırlar, Hesap ve Zamanaşımı

Yazar: Av. Ahmet Bertuğ Dönmez Tarih: 26 Haziran 20261 dk okuma

Fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmadır (4857 sayılı İş Kanunu m.41). Denkleştirme uygulanan işlerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi 45 saati aşmamak koşuluyla bazı haftalarda bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Ücreti nasıl hesaplanır?

Fazla çalışmanın her bir saati için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesiyle ödenir (m.41). Örneğin saat ücreti 200 TL olan işçinin her fazla çalışma saati için 300 TL ödenmelidir.

Serbest zaman seçeneği

İşçi isterse fazla çalıştığı her saat karşılığında zamlı ücret yerine bir saat otuz dakika serbest zaman kullanabilir. Serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti yapılmadan kullandırılır (m.41).

Sınırlar ve onay

• Fazla çalışma için işçinin onayı alınır (m.41).
• Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz (m.41).
• Zorunlu nedenler ve olağanüstü hâllerde fazla çalışmaya ilişkin özel hükümler ayrıca düzenlenmiştir (m.42, m.43).

İspat ve dava

Fazla çalışma yapıldığını işçi ispat eder. Puantaj kayıtları, giriş-çıkış kayıtları, iş yazışmaları, e-postalar ve tanık beyanları bu ispatta kullanılır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3).

Zamanaşımı

Fazla çalışma ücreti, iş sözleşmesinden doğan bir ücret alacağıdır ve beş yıllık zamanaşımına tabidir (6098 sayılı TBK m.147). Süre, her bir alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren ayrı ayrı işler; bu nedenle beş yıldan eski dönemlere ait alacaklar zamanaşımına uğrayabilir.

Kaynaklar

• 4857 sayılı İş Kanunu m.41, m.42, m.43
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.147